गेल्या काही महिन्यांत, दशावतारने संपूर्ण महाराष्ट्रात लोकांची पसंती मिळवली आहे, मुख्यतः दिलीप प्रभावळकर आणि सिद्धार्थ मेनन यांच्या नावाच्या मराठी चित्रपटामुळे. पण कोकणातील, विशेषत: सिंधुदुर्गातील लोकांसाठी दशावतार सादरीकरणे युगानुयुगे संस्कृतीचा भाग आहेत. आता, पुणेकरांना वीकेंडमध्ये या अस्सल परफॉर्मन्सची चव चाखायला मिळणार आहे. सिद्धार्थच्या प्रयत्नातून, दशावतारी महोत्सवात दादा राणे कोनसकर यांच्या पथकाने शहरात तीन दिवसांत तीन दशावतारांचे कार्यक्रम सादर केले आहेत.
आभाराचा हावभाव आणि प्रदर्शनासाठी खेळपट्टी: सिद्धार्थ मेनन दशावतार कलावंत सिंधुदुर्ग क्षेत्रातील सेलिब्रिटींपेक्षा कमी नाहीत. काही वेळा त्यांना कोकणी समाजासाठी इतर शहरात प्रेझेंटेशन करण्यासाठीही बोलावले जाते. प्रचंड क्षमता असूनही, रंगभूमीच्या या फॉर्ममध्ये लोकांचे प्रदर्शन मर्यादित आहे. सिद्धार्थ आम्हाला सांगतो की ते अंतर भरून काढणे हे त्याचे ध्येय आहे. “दशावतार या चित्रपटावर काम करत असताना, मला या लोककला प्रकाराची ओळख झाली. अशा सुंदर सादरीकरणांना व्यापक आवाका नसतो हे मला उत्सुकतेने वाटले,” अभिनेते पुढे म्हणतात, “त्यांना पुण्यासारख्या शहरात आणण्याचा आणि दशावतारबद्दल पूर्ण फेस्ट करण्याचा माझा प्रयत्न आहे आणि कलाकारांना हे रूप देणे आणि ते प्रदर्शनास पात्र आहे. राज्याच्या संस्कृतीत त्यांनी दिलेल्या योगदानाबद्दल आभार मानण्याचा हा एक छोटासा इशाराही आहे.”
दशावतार सादरीकरणावर सिद्धार्थ मेनन
हे कला आणि कलाकारांसाठी आहे: दादा राणे कोनस्कर कोणसकर यांच्या मते दशावतार हे केवळ उपभोगाचे माध्यम नसून सामाजिक परिवर्तनाचेही माध्यम आहे. “आम्ही भारतीय पौराणिक कथांमधून एक मनोरंजक मार्गाने जीवनात आणतो. शिवाय, त्यातील प्रत्येक गोष्ट तुमच्यासाठी विचार करायला भाग पाडते,” कोनास्कर म्हणतात. दशावतारमध्ये सादर केलेल्या 34 वर्षांच्या काळात, कोनस्कर यांनी या शोसाठी 150 हून अधिक पटकथाही लिहिल्या आहेत. ते पुढे म्हणतात, “आम्ही मुंबई, औरंगाबाद, पिंपरी-चिंचवड आणि अगदी दिल्ली सारख्या इतर ठिकाणी काही शो केले आहेत, परंतु ते मर्यादित सादरीकरण होते. दशावतारी महोत्सव हा पुण्यासारख्या शहरात आपल्या कार्याचा पहिला समर्पित उत्सव आहे. शिवाय, हे कला आणि कलाकारांसाठी केले जात आहे, वैयक्तिक किंवा आर्थिक फायद्यासाठी नाही. त्यामुळे ते अधिक खास बनते आणि यासाठी सिद्धार्थचे आभार मानावे लागतात.” दशावतार म्हणजे काय? लोकनाट्याचा एक प्रकार, दशावतार सादरीकरण स्थानिक कलाकारांच्या पथकाद्वारे केले जाते. 800 वर्षांहून अधिक काळ अस्तित्वात असलेला, दशावतार पुराणातील पौराणिक कथांद्वारे भगवान विष्णूच्या 10 अवतारांना जिवंत करतो. क्रूड परंतु प्रभावी प्रकाश प्रभाव, मेकअप आणि परफॉर्मन्स हे या निर्मितीचे यूएसपी आहेत.
दशावतारी महोत्सव : कधी आणि कुठे? ७ नोव्हेंबर (शुक्रवार): टिळक स्मारक मंदिर, टिळक रोड @ रात्री ९.३० वा. 8 नोव्हेंबर (शनिवार): पुणे इंटरनॅशनल सेंटर, पाषाण @ संध्याकाळी 7 वा 9 नोव्हेंबर (रविवार): द बॉक्स, एरंडवणे @ रात्री 8 वा
दशावतार 800 वर्षांहून अधिक काळ टिकून आहे कारण तो प्रत्येकासाठी आहे, वय किंवा भाषेची पर्वा न करता. याचे सार्वत्रिक आकर्षण आहे आणि आम्हाला खात्री आहे की पुण्यातील लोक आमच्या शोचा आनंद घेतील
दादा राणे कोनस्कर, दशावतार कलावंत
✍🏻मुख्य संपादक – VINOD MORE
