सर्वेक्षक, स्वयंसेवक किंवा विश्लेषक: SPPU विद्यार्थ्यांना निवडणुकीच्या हंगामात काम मिळते

पुणे : स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकीच्या रणधुमाळीने राजकारण्यांना व्यस्त ठेवले असले तरी सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठातील विद्यार्थ्यांनाही संधी दिली आहे. त्यांच्याशी विविध एजन्सींनी संपर्क साधला आहे, जे राजकीय पक्षांना जवळजवळ प्रत्येक गोष्टीत मदत करतात – उमेदवारांबाबत निर्णय घेण्यापासून ते मतदार स्लिप वाटण्यापर्यंत किंवा मतदारांना ते कोणत्या बूथचे आहेत याची माहिती देण्यापर्यंत.जिल्हा परिषद निवडणुकीच्या वेळी वंचित बहुजन आघाडीसाठी काम करणाऱ्या एजन्सीसाठी सर्वेक्षक म्हणून काम केलेले राज्यशास्त्राचे पदव्युत्तर विद्यार्थी अभिषेक शेलकर म्हणाले, “आमचा कोटा एका विशिष्ट क्षेत्रातील सुमारे 100 लोकांचा तपशील भरायचा होता आणि आम्हाला 700 रुपये किंवा 800 रुपये दिले जायचे. ज्या पद्धतीने Google ने प्रश्नावली तयार केली होती, ते समजून घेण्यासाठी फॉर्म तयार करण्यात आला होता. फुंकणे, सर्वात पसंतीचा उमेदवार कोण होता आणि काय महत्त्वाचे मुद्दे होते. आम्ही हे सर्व एजन्सीला देऊ आणि नंतर ते त्याचे विश्लेषण करतील.”

कधी-कधी या सर्वेक्षणांची ताकद ओळखून उमेदवारही विद्यार्थ्यांशी छेडछाड करण्याचा प्रयत्न करतात, त्यांना तिकीट मिळावे म्हणून त्यांच्याबद्दल चांगल्या गोष्टी लिहायला सांगतात, असेही ते म्हणाले. “राज्यशास्त्राचा विद्यार्थी या नात्याने, राजकारण जवळून कसे चालते हे समजून घेण्याचा हा एक उत्तम मार्ग आहे,” शेलकर म्हणाले.समाधान दुपारगुडे, मराठी पीएचडी स्कॉलर म्हणाले की, पुणे महानगरपालिका (पीएमसी) निवडणुकीच्या वेळी ते राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये सामील झाले होते आणि काम सोपे होते. “त्यांनी एक प्रश्नावली तयार केली होती, ज्यामध्ये उमेदवाराच्या कामाबद्दल विचारले जाते, त्यांना कोणत्या सर्वात मोठ्या समस्यांबद्दल वाटते आणि सध्याच्या उमेदवाराबद्दल त्यांची समाधानाची पातळी काय आहे, इत्यादी. काही वेळा लोक म्हणतात, ‘उमेदवार किंवा पक्षाच्या कार्यकर्त्यांना येऊ द्या आणि आमच्याशी बोलू द्या,’ याचा अर्थ ते काहीतरी अपेक्षा करत आहेत. मग असे काहीवेळा येतात जेव्हा ते त्या मुद्द्यांवर खरोखर बोलतात आणि ते महत्त्वाचे का विचार करतात. दुसरे काम म्हणजे मतदार यादीतील नावे शोधणे आणि एजन्सी लोकांना ती नावे सांगणे जे तेथे नाहीत, सापडत नाहीत किंवा काही समस्या आहेत,” दुपरगुडे म्हणाले.हे केवळ पैशासाठी किंवा अनुभवासाठी नाही, तर राजकीय महत्त्वाकांक्षा बाळगणारेही यात आहेत. राज्यशास्त्राच्या प्रथम वर्षाचा विद्यार्थी राजन लगड म्हणाला, “मला झेडपीची निवडणूक लढवायची आहे. पण तुम्ही राजकीय पार्श्वभूमी नसाल तर राजकारण, उमेदवार काय करतात, उमेदवाराला प्रायोजित करणारा पक्ष काय शोधत आहे, इत्यादी समजून घेणे कठीण आहे. सपोर्ट बेस कसा तयार करायचा, लोकांना कोणत्या समस्या येतात आणि काय नाही हे समजून घ्यायला हवे.“लगड म्हणाले की, जेव्हा राजकीय पक्ष विद्यार्थ्यांना त्यांच्या राजकीय कामासाठी गुंतवतात तेव्हा त्यांच्यासारख्या लोकांसाठी काय काम करते आणि काय नाही, लोकांना कोणाला मत देण्यासाठी आणि त्यांना पाठिंबा देण्यासाठी काय आवश्यक आहे हे बारकाईने पाहणे हा एक उत्तम मार्ग आहे. “मी पीएमसी निवडणुकीत भाजपसोबत काम केले, आणि आता झेडपी निवडणुकीत मी शिवसेनेसोबत काम करत आहे. मला वाटते की पैशापेक्षा अनुभव महत्त्वाचा आहे,” तो म्हणाला.सोपे काम आणि वाजवी पैसा हे विद्यार्थ्यांसाठी राजकीय कार्यात आकर्षित होतात. “SPPU मधील बहुतेक विद्यार्थी गरीब पार्श्वभूमीतून आलेले आहेत. त्यांच्यासाठी, त्यांना दिवसाला 800 रुपये मिळाले आणि पुढील पाच दिवस कामाचे आश्वासन दिले तरी त्यांना थेट 4,000 रुपये मिळतील. त्या पैशातून त्यांची मेसची फी भरली जाऊ शकते. दुसरे म्हणजे, हे कारकूनाचे काम आहे आणि कष्टाचे काम नाही. हे सर्वजण कोणत्याही तणावाशिवाय करू शकतात,” राहुल म्हणाला.ससाणे पुढे म्हणाले की, राजकीय पक्षांना पक्षपातीपणा न करता मनापासून आणि आशेने काम करणारी माणसे हवी आहेत. “पोस्ट ग्रॅज्युएट विद्यार्थ्यांना सर्वेक्षण पद्धती इत्यादींमध्ये प्रशिक्षण देण्याची गरज नाही. ते त्यात आधीपासूनच चांगले आहेत, आणि बहुतेकांकडे स्मार्टफोन आहेत आणि ते Google फॉर्म भरण्यासाठी किंवा मतदारांची यादी शोधण्यासाठी वापरू शकतात. त्यामुळे विद्यार्थी आणि राजकीय पक्षांसाठी ही विजयाची परिस्थिती आहे,” ते पुढे म्हणाले.