पुणे: शहरात दिवसा तापमानात वाढ होत असल्याने थकवा आणि साखरेच्या पातळीत चढ-उतार यासारख्या डिहायड्रेशनशी संबंधित लक्षणांच्या तक्रारी घेऊन डॉक्टर रुग्णालयात येत आहेत. त्यांनी मधुमेह असलेल्यांना सावध केले आहे की ते हायड्रेटेड राहतील याची खात्री करण्यासाठी, विशेषत: जर ते जास्त काळ घराबाहेर राहतील, तर त्यांनी सावधगिरी न घेतल्यास गिग कामगारांना संभाव्य स्ट्रोकचा इशारा दिला आहे.डॉ विनीत राव, सल्लागार, अंतर्गत औषध आणि मधुमेह, ज्युपिटर हॉस्पिटल, म्हणाले की जास्त घाम येणे निर्जलीकरण होते, ज्यामुळे कोरडे तोंड, चक्कर येणे, थकवा आणि गडद लघवी होते. “उष्ण हवामानाचा आरोग्यावर गंभीर परिणाम होतो. शरीर जास्त गरम झाल्यास, उष्णतेमुळे थकवा येऊ शकतो, ज्यामध्ये जास्त घाम येणे, डोकेदुखी, मळमळ, अशक्तपणा किंवा मूर्च्छा येणे यासारखी लक्षणे दिसतात. गंभीर प्रकरणांमध्ये, उष्माघात होऊ शकतो – एक वैद्यकीय आणीबाणी जिथे शरीराचे तापमान 40°C (104°F) च्या वर वाढते, ज्यामुळे गोंधळ, बेशुद्धी, गरम, कोरडी त्वचा आणि जलद नाडी येते. आम्ही गेल्या काही आठवड्यांपासून उष्णतेच्या तक्रारींसह बरेच रुग्ण येत असल्याचे पाहत आहोत,” ते म्हणाले.आकाश हेल्थकेअरच्या वरिष्ठ सल्लागार एंडोक्राइनोलॉजिस्ट डॉ मोनिका शर्मा यांनी सांगितले की, उन्हाळ्यात, अति उष्णतेमध्ये किंवा अति उच्च-तापमानाच्या परिस्थितीत, मधुमेहाने ग्रस्त असलेल्यांना धोका वाढतो. “उच्च-तापमानाच्या परिस्थितीत निर्जलीकरण खूप सामान्य आहे, ज्यामुळे रक्तातील साखरेची पातळी वाढू शकते. अशा परिस्थितीत, ग्लुकोजची पातळी नियंत्रित करणे देखील कठीण होते. उच्च तापमानामुळे आपले शरीर इंसुलिन कसे वापरते यावर थेट परिणाम होतो. अशाप्रकारे, ज्यांना असे वाटते की ते स्थिर आहेत असे लोक देखील रक्तातील साखरेची पातळी अचानक वाढू शकतात किंवा कमी होऊ शकतात. उच्च तापमान किंवा उष्णता देखील रक्तातील साखरेची समस्या असलेल्या किंवा स्ट्रोकचा इतिहास असलेल्या लोकांसाठी चांगले नाही.”डॉ शर्मा पुढे म्हणाले की, डिहायड्रेशन आणि उच्च तापमानामुळे हृदय आणि मेंदू दोन्हीवर ताण येऊ शकतो. “याचा परिणाम उच्च रक्तदाबावर होऊ शकतो. खूप जास्त उष्णतेमुळे रक्त गोठण्याची शक्यता देखील वाढते, त्यामुळे स्ट्रोकचा धोका वाढतो. याशिवाय, उच्च तापमानामुळे लघवीतील साखर कमी होण्यास कारणीभूत असलेल्या मधुमेहासाठी औषधे घेत असलेल्या रुग्णांमध्ये मूत्रमार्गात संक्रमण होण्याचा धोका वाढू शकतो.”नोबल हॉस्पिटल अँड रिसर्च सेंटरचे सल्लागार एंडोक्राइनोलॉजिस्ट डॉ सुहास खैरे यांनी स्पष्ट केले की डिहायड्रेशन प्रभावी प्लाझ्मा व्हॉल्यूम कमी करते, ज्यामुळे रक्तातील ग्लुकोजचे प्रमाण जास्त होते. “त्यानंतर, साखरेची पातळी वाढते. शिवाय, उष्णतेच्या ताणामुळे कॉर्टिसॉल सारखे हार्मोन्स वाढू शकतात, ज्यामुळे क्षणिक हायपरग्लाइसेमिया होऊ शकतो. उच्च तापमानात इन्सुलिन पेनच्या प्रदर्शनामुळे त्यांची शक्ती कमी होऊ शकते, परिणामी रक्तातील साखरेची पातळी चढ-उतार होऊ शकते,” ते पुढे म्हणाले.मधुमेह असलेले लोक उष्णता हलके घेऊ शकत नाहीत कारण ते शांतपणे रक्तातील साखर नियंत्रणाबाहेर फेकून देऊ शकते, असे सूर्या मदर आणि चाइल्ड सुपर स्पेशालिटी हॉस्पिटलच्या सल्लागार बालरोग एंडोक्राइनोलॉजिस्ट डॉ. सजली मेहता यांनी सांगितले. “उष्णतेमध्ये इन्सुलिन वेगाने कार्य करू शकते आणि अचानक साखर कमी करू शकते, तर निर्जलीकरणामुळे साखरेची पातळी खूप वाढू शकते. मी नेहमी रुग्णांना सांगतो की गरम दिवसांमध्ये त्यांची साखर अधिक वेळा तपासा, त्यांना तहान लागली नसली तरीही नियमितपणे पाणी प्या आणि दुपारच्या वेळेत घरामध्येच रहा. इन्सुलिन आणि चाचणी उपकरणांना थेट उष्णतेपासून दूर ठेवा कारण त्यांचा परिणाम होऊ शकतो आणि उष्णतेमुळे साखरेवर परिणाम होऊ शकतो आणि साखरेवर परिणाम होऊ शकतो. स्विंग्स, केटोआसिडोसिस, हृदयावरील ताण आणि अगदी उष्माघात,” तो म्हणाला.
✍🏻मुख्य संपादक – VINOD MORE
